20 Yaş Dişleri: Oluşumu, Tedavisi ve 20 Yaş Diş Çekimi

Ağızda diş dizisinin en sonunda süren dişler üçüncü azı dişleri yani 20 yaş dişleridir. 20 Yaş dişleri akıl dişleri olarak da bilinir. Genelde 17 ila 25 yaşları arasında sürmeye başlarlar. Bu dişlerin ağızda bırakılıp bırakılmaması konusu tartışmalıdır. 20 yaş dişlerinin çekimine  dişin pozisyonuna, bulunduğu dokulara ve komşu dişlere zarar verip vermemesi durumuna göre hekim tarafından, gerekli röntgen tetkikleri yapılarak, avantaj ve dezavantajları yönünden değerlendirilerek ve hasta menfaatleri ön planda tutularak verilir.

Erken dönemde çekilmiş 1.büyük azı dişi ve 2.büyük azı dişi nedeni ile ağızda diş eksikliği mevcutsa, mümkün olduğunca yirmi yaş dişlerinin korunması için tedavi edilmesi gerekir. Daha sonraki dönemlerde bir köprü protezi ihtiyacı ortaya çıktığında, yirmi yaş dişleri destek olarak kullanılarak gerekli tedaviler yapılabilecektir. Aksi taktirde köprü protez uygulama şansı olamayacağı için bir hareketli diş protezi uygulaması gerekliliği ortaya çıkabilir.

20 Yaş Dişinin Çekilmesini Gerektiren Durumlar Nelerdir?

Çürük Bulunan 20 Yaş Dişleri: 20 yaş dişi ağızdaki diş dizisinin en sonunda yer aldığı için temizlik ve bakımının yapılması diğer dişlere göre daha zordur.  Dişin pozisyonunun kötü olmasına bağlı olarak bu bölgeye diş fırçası veya diş ipi ile ulaşmak daha da zorlaşabilir. Böyle bir durumda yirmi yaş dişlerinde çürükler görülebilir. Yirmi yaş dişlerinin çürümesi temasta olduğu 2.büyük azı dişinin de sürekli olarak çürük etkeni bakteriler ile temasta olmasına ve onun da kısa sürede çürümesine neden olabilir.

Enfekte Olmuş 20 Yaş Dişleri: Kısmen sürmüş bir 20 yaş dişinin etrafındaki dişetinde bir enfeksiyon odağı oluşur. Ağzı açmada zorluk, ağız kokusu, ağrı, şişlik ve ödem ortaya çıkar. Antibiyotik kullanımı ile bu enfeksiyon baskılanır. Ancak kısa bir süre sonra bu durum tekrarlar.

20 Yaş Dişinde Kist Oluşumu: Ağızda gömük kalan dişlerin etrafında kist oluşma olasılığı oldukça yüksektir. İhmal edilmesi durumunda çok fazla büyüyebilir ve kemik kaybına yol açabilir, komşu dişlerde yer değişikliği görülebilir.  Nadiren de olsa kistin büyüklüğüne bağlı olarak çene kemiğinde kırıklar oluşabilir. Ayrıca diş etrafında tümör oluşumları görülebilir.

Protezle İlgili Nedenler: Protez planlaması yapılırken, protezin altında gömük bir 20 Yaş dişinin bulunmaması gerekir. Protez yapıldıktan bir süre sonra yirmi yaş dişleri sürmeye başlayabilir. Bu durumda üzerine gelen protezin baskısı nedeni ile ağrı oluşmaya başlar. Protezin uyumluluğu bozulur.

Ortodontik Sebepler: Pek çok genç birey dişlerindeki çapraşıklıkları düzeltmek için ortodontik tedavi görmektedir. Yirmi yaş dişlerinin sürme basınçları diğer dişlere de yansıyacağından, ortodontik tedavi planlanırken 20 yaş dişleri de göz önüne alınmalıdır.

- Çekim bölgesinde oluşan pıhtının uzaklaşmasına neden olacağı için ağzınızı çok fazla çalkalamayın, gargara yapmayın.
- Çekimin zorluğuna göre yüzünüzde şişlik olabilir. Operasyon sonrasında ilk 24 saatte, çekim bölgesine dışarıdan kısa aralıklar ile soğuk uygulayın.

Basınç Ağrısı: 20 Yaş dişi pozisyonuna bağlı olarak sürme sırasında komşu dişlere basınç uygulayabilir. Zamanla hem komsu dişte çürük ortaya çıkar hem de basınç nedeniyle ağrı oluşur. Bu nedenle 20 yaş dişinin çekilmesi gerekir.

20 Yaş Dişleri Ne Zaman Çekilmelidir?

Hastalar ‘yirmi yaş dişi ameliyatı’ sözünden çekindiği için her sorun yaşadıklarında, gömük dişin çekimi yerine antibiyotik kullanmaktadır. Ancak ilaç kullanımı ile akut durum baskı altına alınmış olur, bir müddet sonra aynı sorun tekrar ortaya çıkar, gereksiz yere sürekli antibiyotik kullanılmış olur. Etken olan diş ortadan kaldırılmadıkça, sorun karşımıza çıkacaktır.

Bu nedenle çene gelişimi tamamlandığı halde, doğru pozisyona ulaşamamış dişler fark edilir edilmez çekilmelidir. Bu dişlerin ağrı yapması ya da sorun çıkarması beklenmemelidir. Çürümeye başlamış, diş parçaları eksilmiş – kırılmış halde bulunan bir yirmi yaş dişinin çekilmesi daha zor olacaktır. Enfeksiyon ya da apse oluşmuş bir durumda ağza müdahale etmek, çekim yapmak mümkün olmayacak ve diş çekimi öncesi antibiyotik kullanımı zorunlu olacaktır. Diş çekimi ancak enfeksiyon baskılandıktan sonra yapılabilecektir. Genç yaşlarda operasyon sonrası iyileşme daha kolay ve daha hızlıdır. Fakat yaş ilerledikçe iyileşmede gecikme ve yan etkiler ortaya çıkabilir.

20 Yaş Diş Çekimi Nasıl Yapılır?

- Klinik ortamında lokal anestezi altında çekim yapılır. Daha steril şartlarda çalışmak gerekir.
- Ağrısız bir çekim için anestezi yapılıp, dişin bulunduğu bölge uyuşturulur.
- Dişin çekimi yapılır.
- Çekim yapıldıktan sonra  gerekli ise dikişler atılıp bölgenin daha kolay iyileşmesi sağlanır.
- Gerekli görülüyor ise antibiyotik  ve ağrı kesici kullanılır.
- Dikiş atılmışsa, 1 hafta sonra dikişler alınır.

20 Yaş Diş Çekimi Sonrası Bakım ve Dikkat Edilecekler:

- Çekim sonrası dişin çıktığı bölgeye konan tampon 30 dakika orada tutulmalıdır. Bu kanamanın kontrol altına alınmasını ve pıhtı oluşmasını sağlayacaktır.
- Tampon çıkartıldıktan sonra kanama devam ediyor ise yerine tekrar bir tane tampon koyup ısırın. Eğer kanama fazla ise doktorunuzla iletişime geçin.
- Uyuşukluğun etkisi geçmeden (ortalama 2 saat) bir şeyler yemeyin ve içmeyin.
- İlk gün çiğneme fonksiyonu için ağzın diğer tarafını kullanmaya özen gösterin.
- Operasyonu takiben 24 saat süreyle alkol ve sigara kullanmayın.
- Çekim bölgesini kurcalamayın, dikişleri görmek yada göstermek için yanağınızı dudağınızı çekiştirmeyin, ağzınızı çok büyük açmamaya çalışın. Bu gibi hareketler ağrı, kanama, dikişlerde kopmaya neden olabilir.